8.- Os Povoados do Peirao de Bares

1) O POVOADO DO PORTO

No lugar que hoxendia ocupa o moderno povo do Porto de Bares, ubicábanse os lugares de traballo portuario :  todo o relativo do tratamento dos productos do mar ou doutros aqueles productos comerciais tales como os minerales, etc, etc.

O litoral de de a Praia do Porto de Fora ate o Campelo  contiña e contén elementos historicamente inamobibles como fortes estructuras de todo tipo xunto a un alto número de enormes cons. Hoxendía todo fica cubertos por sucesivas capas de area. As veces, no inverno, o temporais descubren estructuras do que noutrora foran unha continuación  do Peirao.

Outros cons,  dispostos adrede en ringleira bordearan a rada da praia pola sua parte superior, para facilitar diversas labores, ou ben o acceso ás terras superiores da praia, que como é lóxico, todavía perviven a día de hoxe dada a súa utilidade.

2) A VILAVELLA (OU O POVOADO DA IGREXA VELLA)

Nós , ubicamos  o pioneiro e primitivo asentamento que constituirá o povoado principal de Bares xusto o carón da Praia lindando co Campelo , en torno o hoxe coñecido como “A Eirexa Vella” (E) e que constituirá o eixe vertebrador. Este monumento non recoñecido oficialmente , desprezado e desprotexido, tén a sua propia historia. Partindo de ser un importante centro de culto da antiguedade pasara por outros papeis, como de unha destacada Vila Román, Igrexa e Cimiterio).

 O primitivo povoado  construírase (segundo o noso criterio) nalgún período da época Neolitica con o seu foso e muros de protección, e  totamente comunicado con o complexo portuario por un gran sendeiro empedrado a modo de calzada ...discurrindo por unha profunda e forte congostra  que ficaba pola parte alta do litoral,  protexido das inclemencias do tempo.

A suma relevancia merecida deste primitivo poboado o constituie o ser o punto final de chegada do histórico Camiño primitivo da Ruta do Estano Galaico, tamen coñecido nos derradeiros séculos de decadencia como o Camiño dos Arrieiros; o cál  baixaba polas aldeas que conformaban o monte Campelo, ate desembocar "cirimonialmente" no Povoado, a través dunha delicada congostra vexetal do que todavía pódese ollar   o final dese treito desta ancestral ruta.

Aparte dese berce maxistral da Ruta do Estano, desde o poboado subían cara ás terras altas outras duas pequenas rutas:

 A primeira partía dun dos extremos interiores do poboado cara empatar con sendeiros aiacentes cara ao Condomina.

A segunda ía directamente o Castro da  Moureira ( hoxe Vila de Bares), atravesando polos lugares de Escaire no seu pé ( "fogar do lume", describindo a seguridade que dá as estructuras "de acollida" da Vilavella (A) ; Corgos (B) ( "un pouco mais arriba da Fonte da Virxe" fica unha área moi fértil, regada a cotío polo Rego "da Virxen María") e Beloi  ( "as portas de entrada" ós asentamentos "dispersos" do Coto da Moureira) , para xuntarse con estoutro camiño que subía tamén do povoado da praia , por Areas e Barreiro no lugar da Cruz, moi perto xá da Vila.

3) A PRAIA EN IMAXENES

A continuación, para unha maior comprensión do relatado ate agora, ofrecémosvos en imáxenes as áreas concretas en relación con este traballo.

Extenso areal de perto de 800 m . A sua forma de cuncha abeirada deu motivacións dabondo para crear unha serie de hábitats, dos que posteriormente tornarase no centro xeográfico dunha intensa actividade comercial que coñecemos.

Conxunto da Pena Produncela . Xa temos falado dél. Creemos que houbera unha finalidade práctica acorde coas actividades portuarias. Saberáse moito máis cando unha forte tempestade levante o areal que oculta ( como en todos estes 800m ) as estructuras precisas para podermos elevar unha tese  coherente e precisa.

Parte dianteira da Pena da Igrexa Vella. Estes 300 m finais de praia poden ocultar as fortes estructuras dun emplazamento fortificado .

Conxunto da Pena Produncela

Conxunto da Pena Produncela

Moi posiblemente ista fora a forma ancestral dun importante sector da praia...

...a area fai o resto, escondendo para ben importantes restos portuarios. Sirva como exemplo desta imaxe das costas de Irlanda, os clásicos litorais empedrados, moi comúns na antigüidade.

 A CONEXION ENTRE OS DOUS POVOADOS

Para facilitar o tránsito, creárase unha estructura moi protexida a modo de congostra lineal , o suficientemente ancha para carros, que unira a Vilavella co Coído, ou zona de parada de embarcacións de gran calado.

Mesma imaxe dos anos 50.

Lugar por onde circulaba o grande sendeiro empedrado, hoxe día desaparecido entre as maleza e a desidia humán.

 O Povoado da Igrexa Vella

Contorna da actual "Igrexa Vella", que paseniñamente vai esmorecendo pola acción dos elementos.

Acceso moderno á praia a través das antigas estructuras habitacionais da Vilavella.

Igrexa vella. O fondo, o Campelo.

Restos estructurais do "Peñón da Igrexa Vella"

Imaxe da épica Vilavella

Recodo final do Camiño vello da Ruta do Estano ( arriba a dereita) Finalmente, para facilitar as obligadas investigacións futuras, dividimos a grande Área de  Vilavella en 5 grandes espazos  5 grandes espazos que facilitarán unha maior comprensión do que noutrora constituira a Zona máis primitiva de Bares: A. Zona de recepción e transporte do material mineiro, enseres de todo tipo, etc provinte do Grande Camino Primitivo. B. Fonte Sagrada adícada a grande Divinidade Oceánica (sempre feminina) ; como continuación do Rego que divide a Area C. C. Zona interior. D. Zona do berce do vial de comunicacións e transporte co Complexo do Coído. E. Gran Centro sagrado de Culto de Ofrendas as Divinidades Oceánicas para pedir protección cara as singraduras oceánicasvdevtódalas épocas. Co cristianismo pasou o Santoral  a exercela a Virxe María.